DILEMMA TUSSEN INDIVIDU EN SAMENLEVING

Inleidende bedenkingen

Tot hier toe heb ik in mijn teksten op de eerste plaats aandacht besteed aan de samenleving en slechts op de tweede plaats aan het geluk en het welbevinden van de individuen die deze samenleving vormen. Vermits mensen ook sociale wezens zijn, die er allemaal naar streven om persoonlijk het geluk te beleven, is de geluksbeleving van het individu vaak in tegenstrijd met de geluksbeleving van andere mensen uit onze omgeving. Vaak wordt het menselijk geluk echter gelieerd aan materieel bezit, aan macht en aanzien. Nochtans bereik je daardoor enkel een schijngeluk omdat de menselijke meerwaarde op een totaal ander niveau te vinden is dat juist de essentie uitmaakt van hetgeen ons precies tot mens maakt. Deze tegenstrijdigheid kan gemakkelijk verklaard worden door het feit dat mensen gelijktijdig ook een biologisch leven leiden, dat  gedomineerd wordt door onze egoïstische instincten. De menselijke meerwaarde bestaat er juist in dat mensen in staat zijn hun dominante instincten te beheersen en zich daardoor kunnen focussen op het geluk van medemensen. Deze contradictie wordt door heel wat mensen helemaal niet begrepen omdat zij zich enkel op het louter dierlijk niveau bewegen  en de typisch menselijke meerwaarde niet eens kennen, laat staan toepassen; zij leven gewoon als dieren en volgen enkel hun dierlijke instincten wijl zij zelfs geen weet hebben van de typisch menselijke meerwaarde, die mensen kunnen ontplooien als ze zich willen ontpoppen als goede mensen  die alle facetten van hun mens-zijn -ook de geestelijke die geïncarneerd worden in de liefde voor onze medemens- ten volle willen ontwikkelen.

 

HIER VOLGT DE INTEGRALE TEKST ZOALS IK HEM 

  IN NOVEMBER 2002 HEB GEPUBLICEERD.

 

De verzorgingsmaatschappij: een weldaad voor onze samenleving.

Vertrekkend vanuit de evenwaardigheid van elke mens en door toepassing van het solidariteitsprincipe heeft ons land langzaam maar zeker een sociaal beleid opgebouwd dat uniek is in de wereld: zwakkeren, noodlijdenden en minder bedeelden worden opgevangen, geholpen en ondersteund. Toch vallen nog altijd meer mensen dan we denken uit de boot van onze welvaartsstaat. Maar zelfs dan nog blijft ons sociaal opvangnet  een primeur in de wereld en een opmerkelijk fenomeen in de mensengeschiedenis.

Er zijn inderdaad heel wat redenen om ons bevoorrecht en gelukkig te achten: we leven in een vrij en democratisch land, in een rechtstaat waar iedereen zich naar eigen believen kan bewegen en voor zijn eigen mening mag uitkomen zonder censuur, waar de mensenrechten worden gerespecteerd en waar tegemoet gekomen wordt aan de primaire levensbehoeften van elke burger. Bovendien genieten wij van een onvergelijkbaar sociaal stelsel: een leefloon voor iedereen, sociale huisvesting, kinderbijslag, werkloosheidsuitkering, ziekteverzekering, “gratis” onderwijs naar “eigen keuze”, pensioenstelsel en opvang voor gehandicapten en bejaarden. Op materieel vlak hoeven de meeste onder ons zich dus geen echte reële zorgen te maken: we leven in de beste tijd ooit en in het voorspoedigste en meest vrije landje ter wereld. Wie hier bij ons nog durft te kankeren over pietluttigheden en misnoegd blijft, moet beseffen dat het eigenlijk eerder gaat over de wispelturige grillen van een verwend  kind !

Erkentelijkheid en dankbetuiging.

Niet zozeer omwille van onze materiële welvaart moeten we ons behaaglijk voelen, dan wel om de sociale verworvenheden die hier dankzij  solidariteit werden opgebouwd. Chapeau voor vakbonden en politieke partijen die, vaak na jaren strijd en onderhandelen, deze sociale verworvenheden hebben afgedwongen om zo de gewone mensen in de welvaart te betrekken en hen mondigheid en spreekrecht te geven.

Erkentelijk en dankbaar moeten we ook zijn:

  • Voor de inzet van duizenden geëngageerde bedienden -zowel achter het loket als anoniem achter de (computer)schermen- die trachten andermans problemen op te lossen in de jungle van gespecialiseerde wetgeving, waar wij als gewone burgers geen kaas van hebben gegeten. Dat dit kan gebeuren zonder een fikse fooi te moeten geven, is wel heel uitzonderlijk en eigen aan een democratisch land.
  • Voor de liefdevolle toewijding en oeverloze bekommernis van opvoeders, verpleegkundigen en alle mensen uit de “zachte” sector: zij geven naastenliefde en respect voor andere mensen vaak een concreet gezicht.
  • Voor de gratuite hulp van ontelbare vrijwilligers en verenigingen die het samenleven bevorderen, die trachten mensen nabij te zijn en gelukkiger te maken. Meer dan wie ook belichten zij het menselijk facet van ons mens-zijn: zij zijn de handen , de voeten en het hart van de naastenliefde, zij dragen menselijke warmte, genegenheid en vriendschap uit en zijn de belichaming van wat echte menswaardigheid betekent.
  • In dit huldebetoon mogen ook zelfstandigen niet ontbreken als zij op een eerlijke manier handel drijven en zich met  een rechtvaardige verloning ten dienste willen stellen van hun cliënteel en van de gemeenschap.

Solidariteit en intermenselijke verbondenheid bedreigd door de liberalisering.

Het neoliberale gedachtegoed heeft een individualisering en materialisering van de samenleving tot  gevolg. De “maatschappelijke” welvaart wordt bewust op maat van elk individu afzonderlijk gesneden. Dit knaagt aan het solidariteitsbeginsel dat de samenlevingsverantwoordelijkheid moet schragen. De kapitalistische en economische machten bepalen het wereldgebeuren. Zij maken handig misbruik van het instinctmatig egoïsme en van de onbeperkte bezitsdrang, die in elke mens genesteld zit als gevolg van het dierlijk facet van ons mens-zijn, om de mens tot louter materieel verbruiker en tot productiemachine zonder eigen inbreng te degraderen. Zij beogen enkel maximale winst voor onderneming en aandeelhouders.

Materiële welvaart en bezit staan niet langer ten dienste  van de mens om het leven waardevoller, aangenamer, kwalitatief beter en menswaardiger te maken. Ondertussen leidt geld immers een onafhankelijk bestaan dat geen enkele supplementaire waarde toevoegt aan het menselijk geluk. Geld dient alleen nog om zichzelf eindeloos,  nutteloos en mateloos te vermenigvuldigen, zelfs ten koste van ongeoorloofde uitbuiting, van misdadig geweld en van nooit te verrechtvaardigen oorlog.  Als kapitaal en rendement, als macht en bezit de enige norm worden voor het functioneren van de mensen-maatschappij wordt de intermenselijke verbondenheid vertroebeld door een “eigen ik eerst” mentaliteit, het verenigingsleven ontworteld door een zinloze concurrentieslag naar steeds maar meer en wordt de internationale vrede en verstandhouding kapotgeschoten door uitbuiting en winstbejag omwille van de eigen macht.

Accentverschuivingen die de toekomst van de samenleving hypothekeren.

Alhoewel de hiernavolgende evolutieverschijnselen stuk voor stuk zo belangrijk zijn dat een gedegen behandeling in afzonderlijke publicaties zeker te rechtvaardigen is, moet ik me in dit artikel toch beperken tot een summiere opsomming.

Niettegenstaande hun schijnbaar grote verscheidenheid hebben al deze maatschappelijke “kankergezwellen” een identieke oorzaak die te herleiden is tot het liberaal kapitalistisch en het materieel individualistisch denken dat ons tegenwoordig als alleenzaligmakend krachtvoer wordt ingelepeld: we zijn aardig op weg naar de  dictatuur van het economisch liberalisme dat ons vrij denken eerder inperkt door zich enkel te richten op materiële welvaart en onze geestelijke vermogens, die ons typisch mens-zijn kenmerken, minimaliseert. Maar ook de catastrofale gevolgen van deze evolutie voor het ‘kastensysteem’ in onze samenleving zijn onder één en dezelfde noemer te catalogeren: een universele, gestructureerde geïnstitutionaliseerde uitbuiting van de rechteloze armen ten voordele van de verrijking van rijken en machthebbers.

De economische liberalisering verovert de westerse denkwereld en beheerst de internationale regelgeving.

Door materiële en individuele welvaart te benadrukken wordt tekortgedaan aan de typisch menselijke meerwaarde en aan de intermenselijke relaties in onze samenleving: alles wordt alleen nog maar in geld en in nuttigheidswaarde uitgedrukt en de geestelijke waarden, die het echte geluk kunnen garanderen worden achteloos onder tafel geveegd en vervangen door materiële, torenhoge en onrealiseerbare bezitsaspiraties zonder enige beperking.

  • Hoe men het ook draait of keert, de globalisering, de vrije wereldhandel en de Gatt-akkoorden zijn enkel bedoeld om de rijken nog rijker en de armen nog armer te maken. De armoede spiraal wordt daardoor bestendigd en de afhankelijkheid van de minderbedeelden geïnstitutionaliseerd. Vrijheid is een recht voor de rijken en onderdanigheid, berusting en uitbuiting wordt het deel voor de armen.
  • De genetische manipulatie van planten en dieren –de gentechnologie– betekent een gevaar voor onze voedselveiligheid. Samen met de grootschalige industriële landbouw wordt het ecologisch evenwicht in de natuur verstoord en de biodiversiteit vernietigd. Voor de traditionele familiale landbouwbedrijven, die nog natuurlijk en gezond voedsel kunnen produceren, betekent dit dan ook de finale doodsteek. Biologisch voedsel zou de algemene norm moeten zijn en technologische snufjes, die enkel tot doel hebben de winsten voor de rijken te maximaliseren ten nadele van de natuurlijke kwaliteit, moeten door de organisaties die waken over de voedselketen sterk ontraden of verboden worden.
  • Het wereldwijd patentrecht -onder meer van de farmaceutische industrie- zorgen voor dodelijke epidemieën in arme landen, die de heersende ellende en armoede nog vergroten. De kennis en jarenlange ervaring van geneeskundige krachten van planten en kruiden die primitieve volkeren zelf hebben ontdekt worden vaak door farmaceutische bedrijven ontfutseld en door het patentrecht zodanig beschermd dat de oorspronkelijke bevolking hun eigen ‘uitvinding’ niet meer kunnen gebruiken op straffe van zware boetes of opsluiting; een nieuwe opdoffer voor de inheemse “uitvinders” zonder patent, omdat dat een juridische uitvinding is van kapitaalkrachtige westerse bedrijven, die zelf die beschermende maatregelen hebben uitgedokterd voor hun eigen profijt Dit onrecht wordt door deze juridische goocheltruc gelegaliseerd en… gerechtvaardigd.
  • De wapenindustrie voedt de conflicten in de wereld, bevordert de materiële ongelijkheid en zorgt -door de wet van de sterkste- voor onderdrukking, uitbuiting en vrijheidsberoving van de economische zwakkeren. Het kanonnenvlees in oorlogen moet steeds geleverd worden door gewone mensen, wijl de meer gegoeden vanuit een veilige bunkerpositie de touwtjes in handen houden en met de eventuele voordelen van vrede voor de heropbouw van het land een tweede maal profiteren. Het enige voordeel voor de minder bedeelden is het groot aantal slachtoffers, dat dan tot ‘helden, die stierven voor het vaderland’ wordt gebombardeerd.
  • De monopolisering van de media door de multinationals filtert de nieuwsberichtgeving, verdraait de objectieve feiten, manipuleert en indoctrineert de bevolking, censureert de stem van de minder bedeelden en van de kritische burger en neemt het enkel op voor de belangen van de industrie en van de multinationale ondernemingen, die trouwens zelf de media in handen hebben en zich daardoor zonder problemen van hun eigen gelijk kunnen bedienen; zij smoren gelijktijdig de stemmen van zwakkeren en minderbedeelden en maken hen zo monddood.
  • Bij ons, maar ook in de westerse wereld, ontkomt zelfs het onderwijs niet aan de druk van de commercialisering, die graag zou zien dat de leerinhouden enkel op maat van de bedrijfswinst worden geschreven. Voor opvoeding en algemeen menselijke vorming, voor ethiek, cultuur en kritisch denken, voor zingeving, intermenselijke relaties, maatschappelijke betrokkenheid en sociale vaardigheden is volgens de economische belangengroepen geen plaats weggelegd in het onderwijs: alles wat niet onmiddellijk rendeert en nuttigheidswaarde heeft moet als overbodige ballast over boord worden gegooid. Het vrij onderwijs, dat het soms nog aandurft om meer menselijke vormingsaccenten na te streven en zich vaak afzet tegen de indoctrinatie van het liberale materialistisch gedachtegoed wordt, wellicht daarom, het leven zuur gemaakt door hen, die nochtans pretenderen op te komen voor de individuele vrijheid maar die dit blijkbaar enkel doen als het om “hun” specifieke invulling van vrijheid gaat. Onze vrijheid bestaat er dan nog enkel in om die “opgelegde” vrijheid te beamen of … uitgesloten te worden. Vandaar de taak van de overheid om onderwijs en opvoeding te behoeden voor de desastreuze commercialisatiedruk: de ontwikkeling van de totale mens met zijn   geestelijke meerwaarde, waardoor hij zich boven het louter biologisch dierlijk instinctmatig leven verheft, moet met hand en tand blijvend verdedigd worden in opvoeding en onderwijs.

Een gezonde wisselwerking:

alle burgers ten dienste van een betere samenleving en de gemeenschap ten dienste van het geluk van alle burgers.

Elke vorm van extremisme en radicalisme leidt tot onverdraagzaamheid, tot fanatisme en tot fundamentalisme. Alleen de gulden middenweg tussen enerzijds persoonlijke ontwikkelingskansen voor elk individu afzonderlijk en anderzijds de zorg voor een democratische samenleving op mensenmaat, samen met een juiste waardeverhouding tussen de materiële behoeftebevrediging van de mens en zijn geestelijke ontplooiingsmogelijkheden, die het karakteristieke van ons mens-zijn uitmaken, alleen deze tweevoudige evenwichtsoefening kan een solide basis vormen zowel voor het individueel geluk van elke mens afzonderlijk als voor een rechtvaardige en leefbare samenleving voor iedereen . Het mensbeeld, dat beantwoordt aan de drieledige “structuur” (natuur)  van ons mens-zijn moet dus worden ingebed in een samenlevingsvisie die de menswaardigheids ontplooiing actief moet bevorderen en ontwikkelen. Dat blijft dan ook de prioritaire opdracht van de gemeenschap en van onze democratische instellingen om daarover met argusogen te waken.

Stefaan Cleiren            Kapelstraat 269          9140  Steendorp           04-11-02

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s